از آنجا كه در تشخيص بيماريهاي خوني بررسي هاي آزمايشگاهي نقش مهم دارد و در درمان اين قبيل بيماريها نياز به انواع فرآورده هاي خوني سالم مي‌باشد، همچنين باتوجه به پيشرفتهاي وسيعي كه در زمينه خون شناسي صورت گرفته و به منظور تأمين نيروي انساني لازم در رشته خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون و انجام خدمات آزمايشگاهي بيماريهاي خوني، دوره كارشناسي ارشد خون شناسي آزمايشگاهي و بانك خون در دانشگاههاي واجد شرايط داير مي‌گردد.

 تغییرات خاصی را که که در مراحل مختلف عمر و حالات جسمانی مختلف،در حدود طبیعی آزمایشات هماتولوژیک پدید می آیند تغییرات فیزیولوژیک می نامند(physiological variation). حدود طبیعی هموگلوبین به عنوان مثال در نوزادان افزایش یافته و تا حدود 23.4 g/d گزارش شده است که به تدریج کاهش یافته و در 3-2 ماهگی به پایین ترین حد خود   (10g/d) تنزل می یابد تغییرات مشابه آن نیز در شمارش گویچه های قرمز MCV   و غیر پدید می آید.

علاوه بر سن و جنس حالات جسمانی و عوامل فیزیولوژیک نیز بر حدود طبیعی نتایج آزمایشات  تاثیر گذارند که از ان جمله میتوان به بارداری زایمان ،استراحت و فعالیتهای جسمانی ،وضعیت بدن به هنگام خونریزی (ایستاده و ودرازکش) و محیط زندگی (ارتفاعات و ...) اشاره کرد. در ساعات مختلف شبانه روز و حتی فصول مختلف سال،تغییرات خاصی در برخی از عناصر من جمله آهن و هموگلوبین مشاهده شده است. تغییرات حاصل در مقادیر آهن سرم  در ساعات مختلف شبانه روز مثال بارزی از تغییرات فیزیولوژیک می باشد. ورزشکاران و افراد سیگاری نیز از این امر مستثنی نبوده و اختلافات خاصی را در آزمون های مختلف نشان میدهند که آگاهی از آن در تفسیر نتایج و ترسیم مرز طبیعی از غیر طبیعی ضروری است. اختلاف موجود در آزمایشات متوالی از یک فرد بخصوص علاوه بر تغییرات حاصل از سلامت و وضعیت جسمانی وی به عوامل مختلفی بستگی دارد که اهم آنها به قرار زیر است:

1.  عوامل درونی وابسته به فرد استرسهای ناشی از عوامل خارجی .
2. فعالیت های جسمانی (ورزش و..) در فواصل بین دو نمونه برداری.
3. تغییرات حاصل در رژیم غذایی ،مصرف دارو و... .

سلام دوستان عزیز. دوستا اینفوگرافی بسیار جالبی را برای سایت ترجمه کرده بودند که در آن نکات بسیار جالبی در مورد خون و انتقال خون به صورت شماتیک بیان شده است.

مشاهده با کیفیت

در این پست در مورد اندازه گیری هموگلوبین به روش دستی سیانومتهموگلوبین (Hemiglobincyanide) صحبت خواهیم کرد . همان طور که می دانید امروزه از این روش هم به صورت دستی و هم به صورت دستگاهی زیاد استفاده می شود و اساس و روش آن هم در همه این شرایط یکی است . ابتدا آهن هموگلوبين توسط فري سيانيد پتاسيم اكسيده شده (همي گلوبين) سپس همي گلوبين توسط سيانيد پتاسيم تبديل به همي گلوبين سيانيد (متهموگلوبین سیانید) ميشود.این واکنش در دمای اتاق انجام می گیرد و مدت زمان لازم هم برای واکنش ۵ دقیقه می باشد .^{منبع : آزمایشگاه رفرانس ایران} 

نمونه | نمونه خون وریدی (Venipuncture) و تازه است که ضد انعقاد آن K2EDTA یا Na2EDTA به مقدار 1.5-2.2mg/ml می باشد .

مواد و وسائل مود نیاز

1. كليه وسايل شيشه اي مثل پي پتها و لوله ها استاندارد و كاليبره
2. از لحاظ شيميايي همه وسائل بالایی باد تميز باشند.
3. اسپكتروفتومتر كاليبره
4. استاندارد هموگلوبين

معرف مورد استفاده هم :

• KCN : 0.05g
• K3Fe(CN)6 : 0.02g
• KH2PO4(Anhydrous) : 0.140g
• Detergent : 0.51 ml
• Reagent water(Type 1) : 1000 ml                                 

مشخصات معرف | معرفی که حاوی فري سيانيد پتاسيم و سيانيد پتاسيم است باید ویژگی های زیر را داشته باشد :

1. شفاف و زرد رنگ
2. زمان لازم براي ايجاد واكنش 5 دقيقه يا كمتر
3. دترژانها ليز گلبول هاي قرمز و رسوب پروتئين ها را افزايش مي دهند.
4. در طول موج بيشتر از  480 نانومتر جذب نوری ندارد.
5. pH=7-7.4
6. در صورت كدورت دور ريخته شود.
7. هرماه  بصورت تازه تهيه شود.

روش رفرانس( Reference Method) | روش رفرانس در زیر معرفی شده است ولی در کارهای روتین ما معمولا 20 میکرولیتر خون را با 5 میلی لیتر معرف مخلوط می کنیم .

1. 100ميكروليتر خون با 25 ميلي ليتر معرف
2. 4/0 يا 5 /0 ميلي ليتر خون با 100 ميلي ليتر معرف
3. 04/0 ميلي ليتر خون با 10ميلي ليتر معرف

روش ازمایش | غلظت هموگلوبين نمونه  با استفاده از جذب نوري نمونه در طول موج 540 نانومتر در مقابل بلانك با كمك جذب نوري  و غلظت استاندارد و يا با كمك منحني استاندارد محاسبه ميشود. واحد اندازه گيري هم گرم در ليتر است . ممکن است در انجام تست هموگلوبین تداخلاتی رخ دهد . لیپوپروتئینمیا ، لیپمیا ، لکوسیتوز ، افزایش پلاکت و هموگلوبین S می تواند در تست تداخل ایجاد کند .

• Needles مخصوص انتقال خون
• Catheters مخصوص انتقال خون
• Infusion sets
• Special sets درموافعی که خون با فشار وارد ميشود
• Micro aggregate filter
• Leukocyte reduction filter
• Blood warmer در مواقعی که تعداد زياد خون بايد ترانسفوزيون شود.

چند نکته در استفاده از وسائل الکترومکانیک :

1. استفاده از پمپ های مکانيکی جهت انتقال خون و تنظيم فشار وارده بر خون و نسبت ترانسفوزيون خون در مواقعيکه خون بايد با سرعت بيشتری ترانسفوزيون شود . E.G : استفاده از سرنگ و سوزن که پمپ آن در اختيار ما می باشد .
2. در صورتيکه بخواهيم خون با فشار بيشتری وارد رگ شود از طريق فشار دادن کيسه های خون با دست هم ميتوانيم اين کار را انجام دهيم .
3. استفاده از سر سوزن: سر سوزن تزريق بايد مطابقت با مقدار فشار وارده داشته باشد.

 

برنامه ريزی و سياست گذاری روی خون و روشهای آن

افراد با تجربه و آموزش ديده بايد مسائل ترانسفوزيون را پيگيری نمايند. فرد تزريق کننده خون بايد مسئوليت پذير باشد.
پزشک معالج موقع تزريق خون مسئول:
1- بررسی سيستم ABO و Rh گيرنده و دهنده
2- بررسی کيسه های خون
3- بررسی پرونده بيمار (واکنشهای احتمالی)
4- بررسی برچسب های روی کيسه خون
را باید انجام دهد و صحت انها را تائید کند .

 

دقت های لازم قبل از انتقال خون در موارد اورژانسی بخصوص در مراکز آموزشی

شروع ترانسفوزيون خون و مراقبت های ويژه بعد از آن | 20-5دقيقه بعد از انتقال خون امکان واکنشهای فوری وجود دارد . مشخصات فردی پزشک مسئول انتقال خون بايد در پرونده بيمار ثبت شود  . زمان انتقال خون و کليه دستورات مربوط به انتقال خون بايد در پرونده بيمار ثبت شود . در مدت تزريق خون درجه حرارت – فشار – نبض گيرنده بايد چک و ثبت شود ثبت و قايع مربوط به انتقال خون و فراورده های خونی

L, lymphocyte; M, monocyte; N, neutrophil; E, eosinophil; B, basophil

همه لام های زیر از بافی کوت فرد نرمال تهیه شده است و مورفولوژی گرانولوسیت ها و مونیست ها را نشان می دهد . آخرین لام هم مربوط به مست سل است که از BM تهیه شده است . همان طور که می دانید گلبول های سفید به دو دسته بزرگ گرانولوسیت و آگرانولوسیت تقسیم بندی می شوند و هر کدام دارای ویژگی ها و خصوصیات ریخت شناسی و شیمیایی گوناگونی دارند و از این خصوصیات برای جداسازی انها در لام ها استفاده می کنیم. به طور عادی در خون معمولی همه این نوع سلول ها دیده می شوند ولی هر گونه تغییر در نسبت انها میتواند دلیل بر بیماری خاصی باشد . مثل افزایش نوتروفیل ها نشانه خوبی از التهاب و عفونت باکتریایی هست هر چند گاهی دلایل فیزیکی و غیر بالینی (مانند ورزش و استرس) هم میتواند باعث افزایش نوتروفیل ها شود. لایه بافی کوت که حاوی لوکوسیت است بهترین نمونه برای بررسی چنین سلول هایی است هر چند تنها در شرایط خاصی مانند لوسمی و بررسی LE Cells و در برخی حالات دیگر از این نمونه لام تهیه می کنیم . با ادامه لام ها همراه ما باشید .^{منبع عکس ها از کتاب خون شناسی ویلیامز}

 

مواد کنترلی موادی هستند که در طول آزمایشهای روتین همراه با سایر نمونه ها مورد آزمایش قرار میگیرند و هدف استفاده از آن جهت ارزیابی قابلیت اطمینان بودن آزمایش ، خصوصا در رابطه با صحت و دقت است . مواد کنترلی باید پایدار و یکنواخت باشند ؛ خون کنترل از خون اسب یا انسان تهیه میشود ؛ در صورت استفاده از خون انسانی باید خون  فاقد ویروس های HIV,HBs,HCV باشد.

 انواع مواد کنترلی در هماتولوژی به سه دسته زیر بیان می شود :

• Stabilize - Blood Control
• LYSATE
• HICN

وسائل مورد نیاز برای تهیه خون کنترل

1. ظروف شیشه ای استریل(ارلن بوخنر؛مزور؛پی پت ؛ظرف برای تقسیم؛آب مقطر استریل؛مگنت مغناطیسی )
2. آنتی بیوتیک : پنی سیلین و جنتامایسین          50-25میلیگرم برای cc500 خون
3. خون که باید کامل (whole Blood) و تازه (72-48 ساعته) باشد و ترجیحا o مثبت و از کیسه های انتقال خون (حاوی ضد انعقاد CPD یا ACD ) باشد .

مواد مورد نیاز

محلولها و مواد شیمیایی :

1. پودر تری سدیم سیترات         26 گرم
2. محلول فرمالدئید40-37%      75/6میلی لیتر
3. گلوتارآلدئید 50%               75/0میلی لیتر وتا 100 میلی لیتر به آن آب مقطر استریل می افزاییم

• مقادیر بر اساس نیاز تهیه شود و محلول حاصل باید کاملا شفاف باشد. بهتر است که محلول تازه تهیه شود .

 بعد از اماده کردن وسائل و همچنین محلولها ، ابتدا شاخص های مورد نظر را در دستگاه شمارشگر سلولی (CELL COUNTER) اندازه میگیریم.خون را از صافی 40 میکرون عبورمیدهیم و به ازای 50 حجم خون ،  1 حجم از معرف آماده شده می افزاییم.در ادامه ،آنتی بیوتیکها رامستقیما به خون اضافه میکنیم.مگنت را داخل ظرف حاوی خون انداخته و بمدت 2-1 ساعت با شیکر مغناطیسی  مخلوط میکنی در آخر محلول را بمدت 24 ساعت در یخچال قرار میدهیم. ظرف حاوی خون را هر روز  از یخچال در آورده تا به دما برسد. سپس بمدت یکساعت مجددا روی شیکر قرارمیدهیم.مقداری از آن را برداشته و هر روز میخوانیم تا زمانی که شاخص های آن ثابت شود.بعد از آن در شرایط بسیار استریل همزمان با شیکر کردن دائم در لوله های استریل تقسیم میکنیم .

روش های کنترل تیوب ها

کنترل دقت : ویالهای متعدد را در روزهای متوالی به شمارشگر سلولی میدهیم که دقت کار در تقسیم خون مشخص شود.

کنترل پایدار

• جهت کنترل پایداری در بیرون یخچال  : یک تیوب  را در حرارت اتاق قرار میدهیم و هرنیم ساعت  با شمارشگر سلولی میخوانیم تا پایداری آن در بیرون کنترل شود.
• جهت پایداری ویالها پس از باز شدن در یخچال : دو تیوب ثابت را در روزهای متمادی بررسی میکنیم تا زمان  پایداری ویالها  مشخص شود.

کنترل آلودگی

برای کنترل تیوب ها ، بعد از گذشت یک هفته ، چند تیوب را برای کشت میکروبی انتخاب می کنیم . برای بررسی داده ها و کنترل آنها و همچنین گرفتن میانگین از شاخص های اندازه گیری شده از رایانه استفاده می کنیم .

همان طور که دوستان آزمایشگاهی اطلاع دارند امروزه استفاده از این تکنیک در تمام زمینه های ازمایشگاهی به امری عادی طبیعی شده و به خصوص زمینه خون شناسی را به کلی تغییر داده است . اما نکته ای است که هنوز خودم هم مثل بسیاری از افراد زیاد سر در نیاوردم به همین دلیل در چندین پست سریالی در این مورد بحث خواهیم کرد .

فلوسیتومتری (به صورت مخخف FCM)  تکنیکی برای شمارش و بررسی ذرات میکروسوپی مانند کروموزم ها و سلول ها هست که با تعلیق آنها در یک جریان مایع و عبور دادن انها از مقابل یک دستگاه شناسایی الکترونیکی ، کار می کند .

امروز چند مقاله بسیار جدید براتون تدارک دیدیم که در سایت های معتبر چند روزی هست که منتشر شده اند و یا اینکه مقالات بسیار نادری هستند . امیدواریم که مفید باشند .

دو مقاله در مورد بیوشیمی انگل ها

• Full Title:Glucose transport in amastigotes and promastigotes of Leishmania mexicana mexicana
  Author(s): Richard J. S. Burchmore and David T. Hart
  Full Journal Name: Molecular and Biochemical Parasitology
  Year, Volume, Issue & Page Range: 1995, 74, 1, 77-86 | دانلود مقاله

• Full Title: Glucose uptake in the mammalian stages of Trypanosoma cruzi
  Author(s): Ariel M. Silber, Renata R. Tonelli, Camila G. Lopes, Narcisa Cunha-e-Silva, Ana Cláudia T. Torrecilhas, Robert I. Schumacher, Walter Colli and Maria Júlia M. Alves
  Full Journal Name: Molecular and Biochemical Parasitology
  Year, Volume, Issue & Page Range: 2009, 168, 1, 102-108 | دانلود مقاله

 

۵ مقاله هم در مورد هماتولوژی

• Full Title: Improvements in factor concentrates
  Author(s): Lillicrap, David
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September2010; 17(5):393-397 | دانلود مقاله

• Full Title: Prophylactic platelet transfusions
  Author(s): Estcourt, Lise J; Stanworth, Simon J; Murphy, Michael F
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5):411-417 | دانلود مقاله

• Full Title: Atypical hemolytic uremic syndrome
  Author(s): Kavanagh, David; Goodship, Timothy HJ
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5): 432-438 | دانلود مقاله

• Full Title: Bridging therapy and oral anticoagulation: current and future prospects
  Author(s): Spyropoulos, Alex C
  Full Journal Name: Current Opinion in Hematology
  Year,Volume,Issue&Page Range:September 2010; 17(5):444-449 | دانلود مقاله

• Full Title: Introduction of higher doses of deferasirox: better efficacy but not effective iron removal from the heart and increased risks of serious toxicities
  Author(s): Kontoghiorghes GJ
  Full Journal Name: Expert opinion on drug safety
  Year,Volume,Issue&Page Range:2010 Jul;9(4):633-41 | دانلود مقاله

اطلس رنگی کامل و جامع هماتولوژی اسپرینگر یکی از بهترین دانشنامه های تصویری در زمانه خون شناسی است . ویرایش ششم این کتاب در سال ۲۰۰۴ توسط انتشارات اسپرینگر در نیویورک تجدید چاپ شد . اطلس شامل ۱۹۹ تصویر ، ۱۰۵۶ عدد تصاویر گرافیکی و ۱۷ جدول است . لام های تهیه شده بسیار با کیفیت هستند و تمام سلول ها به وضوح قابل تشخیص است .

• حجم کتاب ۲۷ مگابایت است .
• برای دانلود کلیک کنید | Mediafire
• برای دیدن لیست کل ایبوک های قرار داده شده در وبلاگ ، به اینجا بروید .

 

اگر تاریخچه بشریت را مرور کنیم به این نکته پی می بریم که خون نقش بسزایی در حیات بشری دارد که به طوری نویسنده کتاب (ترجمه شده از کتاب تاریخ بانک خون) از ان به عنوان "نیروی حیات" نام برده است . انسان های غار نشین در نقاشی های خود خون را در زمانی که زخمی می شدند در نقاشی های خود می گنجاندند . در کتاب انجیل گفته شده است که : "حیات جسمانی در خون است" و یا چینی ها (۷۷۰-۲۲۱ قبل از میلاد) اعتقاد داشتند که روح در خون است . خون نقش بسیار مهمی در مراسم قبیله ای و کهن مردم جهان داشت . رومی ها و مصری ها با خون استحمام می کردند و اعتقاد داشتند که خون ناراحتی های فیزیکی و روحانی آن ها را بر طرف می سازد . رومی ها حتی خون را به گلادیوتورهای زخمی تجویز می کردند و به انها می نوشاندند چون اعتقاد بر ان بود که نوشیدن خون به عناون یک نیروی حیاتی انها را سرزنده خواهد کرد . همچنین برخی از هندوهای شمال امریکا برای مجازات خود از خودشان خون می گرفتند چون فکر می کردند که خون نیرومندترین قدرت است .

سانتريفيوژ آزمايشگاهي (laboratory centrifuge ) ، يكي از ابزارات آزمايشگاه تشخيص طبي هست كه با استفاده از نيروي موتور خود ، نمونه مايع را با سرعت بسيار زيادي به چرخش درميارند .بسته به اندازه و ظرفيت نمونه سانتريفيوژهاي مختلفي وجود دارد . مانند تمام سانتريفيوژ ها ، سانتريفيوژهاي پزشكي هم توسط اصل رسوبي مواد در سرعت بالا كار مي كنند كه در ان شتاب جاذبه اي مركزي ، باعث جدا شدن مواد به دو نوع ناحيه كم و پر تراكم مي شود .

در ادامه مطلب با عملكرد ، انواع ، تاريخچه ، طراحي ، تيوب ها و  اصول ايمني كار با دستگاه مربوط به سانتريفيوژ با هم بحث مي كنيم .

سلام دوستان ...

از این که دیر دیر اپ میکنیم شرمنده اخه هر چه قدر به کنکور نزدیک میشیم استرس هم زیاد میشه و کمتر میتونیم وقتمون را در وبلاگ بگذرانیم ..به هر حال ... در این پست در مورد دو ضد انعقاد مهم در خون شناسی یعنی EDTA و سیترات  بحث میکنیم .

 از ضد انعقاد های برای نگه داری و همچنین جلوگیری از انعقاد خون استفاده می شود و با توجه به تست درخواستی و همچنین نوع نمونه ما دارای انواع گوناگونی است و هر یک ویزگی های خاصی دارند و نمیتوان یکی را برای انجام دادن همه تست ها استفاده کرد . سه ضد انعقاد اصلی که در ازمایشگاه مورد استفاده قرار میگرد عبارت است از :

• EDTA
• Tri sodium Citrate
• Heparin

در ادامه هر یک از این ضد انعقاد ها را مورد برسی قرار میدهیم .

 سندرم های میلودیسپلاستیک،ناهنجاری کلونال استم سل خونی است. به طور معمول در این بیماری ها پانسیتوپنی محیطی (pancytopenia) و مغز استخوان هایپرسلولی (hypercellular) آشکار است.به طور کلی علت این بیماری ها را به علت اپوپتوز (apoptosis) سلول های مغز استخوان میدانند که باعث خون سازی غیر موثر (ineffective hematopoiesis) می شود . به طورمعمول ، بررسی مورفولوژی مغزاستخوان نشان دهنده دیسپلازی در هر سه رده و ضایعات مولکولی در pluripotent hematopoietic precursors (سلول پیشتاز)است که  رده میولوئیدی ، مونوسیتی ، اریتروئیدی و مگاکاریوسیتی را تحت تاثیر قرار می دهد . این سندروم ها حساسیت زیادی برای پیشرفت بهسوی AML دارند و اغلب بیماران نسبت به درمان های فعلی و در دسترس مقاوم هستند . تحقیقات جدید این نظریه را پیشنهاد می کند که یک فرایند چند مرحله ای  در ژن های کنترل کننده چرخه سلولی ابنرمال ، گیرنده های فاکتور رشد، مولکول های RAS و عوامل رونویسی در این سندروم ها دخیل هستند. بسیاری از اختلالات کروموزومی در MDS شامل حذف در کروموزوم های 5 و 7 و 11 و 12 و 13 و یا 20 است . این اطلاعات نشان دهنده این است  که ژن های مربوط به تومور ساپرس ها نقش بسزایی را در MDS  بازی می کنند .

برای تعیین تیتراسیون آنتی سرم های گروههای خونی از سرم استفاده می کنیم که برای این منظور خون گرفته شده از بیمار را در یک لوله فاقد ماده ضد انعقاد ریخته و در دمای آزمایشگاه یا در بن ماری قرار می دهیم تا خون مورد نظر لخته شودسپس آن را سانتریفیوژ کرده و از سرم بدست آمده استفاده می کنیم.

برای انجام این آزمایش ابتدا گروه خونی فرد را به روش سل تایپ تعیین می کنیم، با تعیین گروه خونی علاوه برمشخص نمودن آنتی بادی های موجود در سرم می توانیم آنتی ژن مورد نیاز برای تعیین تیتر آنتی سرم های گروه های خونی را نیز مشخص کنیم که بر حسب نوع آنتی بادی موجود در سرم از آنتی ژن مناسب استفاده می کنیم.

سلام
خسته نباشید.
چند تا سوال داشتم. در تاپيك هاي پايينتر گذاشتم اما گويا شما نظرات تاپيك هاي جديد رو مي بينيد
هرچقدر در منابع گشتم تا پیدا کنم نتونستم. اگر جواب سوالارو بدین ممنون میشم.
1/ تاثیر هپارین بر مورفولوژی RBC در چی هست و چه تغییری رو ایجاد می کنه؟
2/ چرا از EDTA برای ESR استفاده می شود اما برای تست ضد انعقاد استفاده نمیشود؟
3/ EDTA های دی پتاس و تری پتاس چه تفاوتی دارند و بهترین کدوم هست؟

سلام دوست عزیز

از اینکه به وبلاگ ما هم سر زدید تشکر می کنیم . من هم کلی در منابع جستجو کردم اما به غیر از اینا چیزی نصیبم نشد امیدوارم که مفید باشد . در ضمن علت دیر کردن هم سختی مطلب بود نه بی توجهی . موفق باشین

ضد انعقادی که در هماتولوژی استفاده می شود باید دارای ویژگی های زیر باشد:

1. باید حداقل تغییر را در اندازه سلول ها ایجاد کند .
2. نباید همولیز ایجاد کند .
3. تجمع پلاکت ها را به حداقل برساند.
4. حداقل احتلال را در مرفولوژی لوکوسیت ها و رنگ آمیزی سلول ها داشته باشد .
5. باید ان را به اسانی در خون جل کرد .

هپارین

یک ضد انعقاد طبیعی است که در کبد یافت می شود (هپار در زبان یونانی به معنی کبد است) و همچنین ممکن است در داخل ماست سلها و بازوفیل ها هم مشاهده شود. هپارین به نام های آنتی ترومبوپلاستین و آنتی ترومبین هم شناخته میشود . هپارین به صورت خشک و یا مایع در نمک های سدیم ، کلسیم ، آمونیوم و لیتیوم در دسترس است که هر کدام از اینها با یون های مربوطه خود در پلاسما تداخل پیدا می کنند .

نحوه عمل هپارین : عمل خود را با تغییر و یا فعال کردن ترومبین و فعالیت فاکتور های ۹،۱۰،۱۱و۱۲ انجام می دهد .

غلظت مطلوب 0.1 تا 0.2 mg/ml در خون است .ضد انعقاد هپارین ، ماده ضد انعقادی انتخابی برای آزمایشات مربوط به PH خون و گاز های خونی برای تحلیل تعادل اسید-باز استفاده می شود . همچنین این ماده در مطالعات سیتولوژی هم مورد استفاده قرار می گیرد . هپارین زیاد در نمونه ناشی از اغییر حجم گلبول های قرمز نیست

معایب هپارین :

• باعث کلامپینگ لوکوسیت ها می شود
• با رنگ آمیزی لوکوسیت ها تداخل ایجاد می کند
• نسبت به سایر ضد انعقاد ها گران است (تا اونجایی که من می دونم از روده خوک استخراج میشه)
• خون در عرض 8 تا 12 ساعت لخته می شود چون هپارین انعقاد را متوقف نمی کند بلکه آن را به تاخیر میندازد .
• برای مطالعات انعقادی ، زمان پروترومبین ، فیبرینوژن پلاسما و .. مناسب نیست .
• ممکن است با بعضی از تجزیه و تحلیل گرهای بیوشیمیایی خودکار پلاسما ، تداخل ایجاد کند .

 تا اون جایی که من میدونم : هپارین باعث کاهش پتانسیل زتای گلبول های قرمزی میشود و تاثیری که بر مورفولوژی بگزارد را نمی دانیم

از EDTA در روش اصلاح شده وسترگرن استفاده می کنیم و همان طور که می دونید در حالت معمولی از ضد انعقاد سیترات برای ESR استفاده می کنیم بنابراین یکی از علتاش این است که روش اصلاح شده وسترگرن نیازمند EDTA است نه سیترات . بعد اینکه EDTA باعث چروکیده شدن گلبول ها قرمز می شود و این خودش بر روی میزان ESR اثر خواهد گذاشت .

تاثیر EDTA بر روی پلاکت ها
EDTA فعال سازی پلاکت ها را کاهش می دهد .
در بعضی شرایط مانند زمانی که انتی بادی های خاصی بر روی پلاکت ها نشسته باشد ، در این صورت با اضافه شدن EDTA بر روی خون ، پلاکت ها فعال شده و باعث لخته شدن کاذب خون می شود در حالی که اگر از ضد انعقاد دیگری استفاده کنیم چنین حالتی دیده نمی شود .

EDTA سه نوع است :
دی سدیم
دی پتاسیم
تری پتاسیم
نمک های دی سدیم و دی پتاس معمولا به صورت خشک استفاده می شوند ولی تری پتاس به صورت مایع استفاده می شود . دی پتاس بر اساس استاندارد های بین المللی مانند ICSH و  CLSI نسبت به سایرین ترجیح داده شده است .

خون سرمنشا زندگی ....

خون یک منبع نادر و حیاتی است که اهدای آن به انسانها حیات می دهد و باعث سلامتی میلیون ها نفر می شود.

کار اصلی خون انتقال اکسیژن از ریه ها به تمام سلولهای بدن و حمل مواد دفعی ، مواد غذایی ، هورمون ها و ... است . خون باعث لخته شدن می شود و همچنین محیط درونی ما را حفظ می کند و ما را در برابر میکروارگانیسم های مهاجم حفظ می کند.اهدای خون وقتی که مقدار زیادی از حجم خون به علت تصادف ، جراحی و یا آسیب فیزیکی از بدن خارج می شود ، انجام می شود. همچنین در افرادی که یکی از ترکیبات خاص خون را ندارند اهدای خون انجام می شود .

رنگ امیزی TRAP یا " اسید فسفاتاز مقاوم به تارتارات " رنگ آمیزی اختصاصی است که برای تشخیص لوسمی Hair Cell استفاده می شود . این زائده های موئی در زیر میکرسکوپ به رنگ ارغوانی دیده می شوند . معمولا به صورت گرانول در اطراف سلول ها مشاهده می شوند . این سلول ها دارای اسید فسفاتاز هستند که مقاوم در برابر تارتارات است.....

سلام

فکر کنم سر همه شما دوستان مانند خودم مشغول امتحانات است . به همین دلیل من هم کم اپ می کنم . به هر حال امیدوارم که از بودن در وبلاگ لذت ببرید .

پردیس خانوم مطلب دیگری را تحت عنوان "آنمی"برای وبلاگ ارسال کرده است که در این پست برای دانلود در اختیار علاقه مندان به علوم آزمایشگاهی قرار می دهیم . از ایشون هم به خاطر فرستادن این مطلب تشکر می کنیم .

شما در این فایل ورد ، ابتدا با انمی آشنا می شوید و سپس علل و اقسام مختلف انمی را توضیح داده است تعدادی از عناوین این فایل به شرح زیر است :

• کلیات کم خونی
• علائم کم خونی
• علل كاهش سطح آهن خون
• روشهای تشخیصی کم خونی
• میزان شیوع کم خونی
• فاکتور های ریسک آنمی
• عوارض كم خوني درمان نشده
• جذب، حمل، ذخيره و دفع آهن از بدن
• كاركردهاي آهن در بدن
• مقادير توصيه شده مصرف آهن
• مسموميت با آهن
• علل  افزايش سطح آهن خون
• عوارض تجمع اهن مازاد در خون
• مكملهاي آهن
• انواع کم خونی
• و......

برای دانلود کلیک کنید

سلام . خانم یا آقای فریدی

در جواب سوال شما که پرسیده بودین :

خوشحال میشم در باره esr , crp بیشتر توضیح یدی . من آزمایشی دادم ماه گذشته crp +1 , esr 15 چه طور ممکنه ؟ مگه التهاب نباید esro بالا ببره ؟

ای کاش جنس خود را هم مشخص میکردید . چون برای یک زن این مقدار ESR کمتر و برای مرد طبیعی است . به هر حال زیاد مهم نیست . در جواب شما باید بگیم که بله ممکن است .

دو اندیکس آزمایشگاهی ESR و CRP برای تشخیص التهاب مخفی در بدن استفاده می شود اما هیچ یک از این دو تست اختصاصیت کامل را ندراند و باید با آزمایشات دیگر کامل شوند . ابتدا (الان هم) از ESR برای تشخیص استفاده می شد اما امروزه اندیکس CRP تقریبا جای ان را گرفته است .

همان طور که قبلا هم در وبلاگ بحث کرده بودیم، ESR اندیکسی هماتولوژی است که سرعت رسوب گلبول های قرمز را در واحد زمان مشخص معین می کند و در بعضی از بیماری ها افزایش و در بعضی حالات کاهش میابد اما شرایطی هم است که مقدار ESR تغییری نمیکند در حالی که تظاهرات بالینی فرد نشان دهنده عفونت است . در ادامه بیشتر در این مورد بحث می کنیم . CRP یا پروتئین واکنش دهنده C ، پروتئینی  است که توسط کبد ساخته می شود و در عرض 6 تا 48 ساعت بعد از التهاب در بدن افزایش میابد (300 برابر ). علت نامگذاری ان هم به خاطر واکنش با پروتئین C دیواره بعضی باکتری ها مانند پنوموکک است . 

در بیشتر حالات مقادیر CRP و ESR در بدن با هم همخوانی دارند چون هر دو نشان دهنده التهاب در بدن هستند اما گاهی شرایطی پیش میاید که نتایجی مانند حالت بالا پیش میاید . ما چند حالت را برسی می کنیم :

• ممکن است CRP  طبیعی باشد اما مقادیر ESR افزایش یابد . چون مقادیر ESR به مقدار فیبرینوژن و گلبولهای قرمز (بسیاری از عوامل دیگر هم است مانند جنس) بستگی شدیدی دارد بنابراین با تغییر مقادیر انها میزان ESR به صورت کاذب تغییر میابد ولی مقدار CRP طبیعی خواهد بود . مانند انمی به علت کاهش گلبول های قرمز ، حاملگی به علت افزایش فیبرینوژن ، مالتیپل میولوما (سرطان پلاسماسلها) به علت افزایش گلبولین ها . به عبارت دیگر با افزایش فیبرینوژن (به هر روشی) و یا کاهش آلبومین میزان ESR تغییر خواهد کرد در حالی که میزان CRP طبیعی خواهد بود .
• در بعضی حالات التهاب در بافت است ولی میزان ESR طبیعی است مانند بیماری روماتیسمی قلبی و یا نارسائی احتقانی قلبی . در این حالت باید به نتایج CRP اکتفا کرد .
• در مراحل اولیه بعضی بیماری ها میزان ESR طبیعی است ولی میزان CRP مثبت است مانند : تب روماتیسمی
• در ضمن به نکته ای هم باید توجه کرد که میزان خطا آزمایشگاهی در CRP بسیار کمتر از ESR است . بنابراین نتایج ان دارای اهمیت زیادی است .
• نکته ای دیگر اینکه CRP سریع تر در پی التهاب افزایش و سریع تر پس از التهاب دفع می شود در حالی که میزان ESR به مدت زمان زیادی نیاز دارد . برای نمونه با از بین رفتن میزان CRP در تب روماتیسمی تقریبا بیمار رو به بهبودی می رود و درمان را کم کم متوقف می کنند .
•  در بیماری سیاه سرفه معمولا ESR طبیعی است و یا در مراحل اولیه بیماری سل میزان ESR طبیعی است در مننژیت هم در مراحل آغازی میزان ان طبیعی است. در بیماری تب مالت هم میزان   ESR طبیعی است . در این حالات هر چند ESR طبیعی است ولی میزان CRP در اکثرا موارد مثبت است که نشان دهنده اهمیت خاص CRP نسبت به ESR  در التهابات حاصل از باکتری ها است .

با توجه به نکات بالا ، باید ذکر کنیم که هر دو آزمایش ESR و CRP باید در کنار هم گزارش شوند و هر دو با هم بررسی شوند اما اهمیت CRP نسبت به ESR رفته رفته بیشتر می شود چون اختصاصیت CRP نسبت به ESR در التهاب بیشتر است . بنابراین ممکن است نتایج ESR ما تغییر پیدا نکند در حالی که میزان CRP ما مثبت باشد در این حالات باید بیمار سایر تست های تشخیصی را طبق دستور پزشک برای تشخیص علت التهاب انجام دهد.

• ESR - erythrocyte sedimentation rate - سرعت رسوب سلول های قرمز
• ESR افزایش یا کاهش

• برای دیدن پست قبلی در مورد "ESR - erythrocyte sedimentation rate - سرعت رسوب سلول های قرمز" کلیک کنید .

در چند پست قبلی در مورد سرعت رسوب گلبول های قرمز یا به اختصار ESR صحبت کردم و به معرفی این اندیکس پرداختیم اما همان طور که توضیح داده شد میزان ESR همراه با CRP برای تشخیص التهاب پنهان در بدن استفاده می شود . میزان ESR در بعضی از بیماری ها کاهش و در بعضی از ناهنجاری ها میزان آن افزایش میابد . منظور از افزایش و کاهش ESR :

• افزایش : افزایش سرعت رسوب گلبول های قرمز (RBC) در لوله سدیمانتاسیون
• کاهش : کاهش سرعت رسوب گلبول های قرمز در لوله سدیمانتاسیون

تغییرات میزان ESR  را می توان در دو دسته قرار داد :

• اشتباهات تکنیکی در آزمایشگاه
• التهاب و یا سایر بیماری های مریض

اشتباهات تکنیکی مانند :

• استفاده از هپارین به عنوان ماده ضد انعقاد . در تهیه نمونه برای ESR  نباید از هپارین استفاده کرد .
• لوله سدیمان را در زمان تست ، به صورت کج قرار داده باشیم .
• استفاده از خونی که در دمای یخچال نگه داری می شود .
• طولانی بودن مدت نمونه گیری و زمان تست و ...

اما در چه حالات و بیماری هایی مقدار ESR خون تغییر می کند ؟؟؟

مواردی که در آن مقدار ESR  افزایش میابد :

• آنمی ها
• هایپر فیبرینوژنی
• حاملگی (از هفته دهم - دوازدهم شروع  و تا یک ماه بعد از زایمان)
• عفونت ها مانند :  سل
• افزایش سن
• سرطان ها
• مالتیپل میلوما
• نکروز نسجی
• کاهش آلبومین
• افزایش گلوبین ها (آلفا 2 - بتا - گاما)
• آنمی ثانویه مانند حاملگی
• بیماری تب مالت (گاهی)
• افزایش کلسترول
• گلبول های قرمز با مرفولوژی ماکروسیت
• وجود رولو
• عفونت های مزمن
• آرتریت تمپورال - ارتریت سپتیک - بیماری التهاب لگن - آپاندیسیت
• لنفوم ها هوچکین

مواردی که در ان ESR کاهش میابد :

• بیماری سلولی داسی شکل
• افزایش البومین
• هیپوفیبرینوزنی
• سرما
• پلی سایتمی (افزایش مقدار هماتوکریت را پلی سایتمی می گویند که در نقطه مقابل آنمی قرار دارد)
• لکوسیتوز شدید
• نوزادان
• سکته
• بیماری شریان کلیوی
• افزایش آلبومین
• افزایش لسیتین

از این تست برای شناسایی انتی بادی های ناقص- که بر روی RBC نشسته و انها را حساس کرده است  استفاده می شود . این تست به دو روش مستقیم و غیر مستقیم انجام می شود . اساس این تست بر ایجاد شبکه بین آنتی بادی های ناقص در سطح گلبول های قرمز حساس شده (توسط AHG) برای ایجاد آگلوتیناسیون می باشد .این تست در دو مرحله کلی انجام می شود :

1. مرحله حساس شدن
2. اضافه کردن معرف کومبز

• باتوجه به اينکه در برخي موارد، نمونه گيري درمحلي خارج از آزمايشگاه صورت مي گيرد وسپس نمونه به آزمايشگاه ارسال مي شود لذا رعايت نکات زير در هنگام نمونه گيري ، نگهداري وارسال نمونه الزامي مي باشد. بايد توجه داشته باشيم که ظاهر محل پذيرش ونحوه رفتار مسوول پذيرش در جلب اعتماد بيمار  به آزمايشگاه وسيستم تشخيص بسيار مهم مي باشد.اگر بيمار در مراجعه به آزمايشگاه محيطي  بي نظم وکثيف را مشاهده نمايد، نسبت به دقت وصحت نتيجيه آزمايش شک خواهد کرد.
•  آنچه که بيمار در آزمايشگاه مي بيند کيفيت انجام آزمايش نيست بلکه نحوه پذيرش ونمونه گيري  مي باشد.
•  در رفتارپرسنل آزمايشگاه  مي بايست جديت ودلسوزي مشهود باشد. به هيچ وجه در حضور مراجعين شوخي و صحبتهاي غير حرفه اي نبايد انجام پذيرد.

سلام دوستان ...

 از اینکه دیر دیر آپ می کنم شرمنده خودتون میدونید که دانشگاه چطور گرفتار خودش می کنه !!!

• امروز می خواهم در این پست در مورد ESR صحبت کنم . ESR  یکی از اندیکس های بسیار مهم  و جالب آزمایشات خون است که حدود ۲۰ یا ۳۰ سالی می شود از این اندیکس برای شناسایی و یا برسی میزان پیشرفت و وضعیت بیماری استفاده می شود .

مقدار ESR  در آزمایشات خون بسیاری از افراد مشاهده می شود و واحد ان میلی متر در ساعت است و چون اندیکسی با حساسیت بالا است در پاسخ به اختلالات بدن زود تغییر میابد . همان طور که گفتیماین تست ، تستی با حساسیت زیاد است ولی اختصاصیت کمی دارد یعنی افزایش و یا کاهش آن نشان دهنده طیف وسیعی از اختلات در بدن است و به همین خاطر در ابتدا گفتم که اندیکس جالبی است . از قدیم ESR  با التهاب رابطه داشت و التهاب وعفونت باعث افزایش ان می شود هر چند که امروزه از اندیکس های تازه تر و حساس تری مانند CRP نیز برای برسی التهابات استفاده می شود اما باز هم ESR  ارزش خود را از دست نداده است . به طور کلی امروزه میزان ESR  وCRP به طور یکسان در زمان التهاب (با یکسری استثناء ها )افزایش میابد و دکتر ها ایندو را با هم مقایسه می کنند .

• اما چرا به این روش ESR  می گویند و کلا فلسفه این ESR  چیه ؟

خون ما از دو قسمت پلاسما (۵۵٪) و سلولها (۴۵٪) ساخته شده است که بخش عظم سلول های خونی ، گلبول های قرمز (RBC) را شامل می شوند .همان طور که میدانید نیروی های جاذبه و دافعه در همه جا تقریبا وجود دارند و این نیروها گاهی اساس حیات را هم در بر می گیرند . بار های مثبت و منفی در گلبول های قرمز و تغییر توازن آنها باعث ایجاد اندیکسی به نام  ESR  شده است .

بار منفی گلبول های قرمز ناشی از اسید سیالیک (نوعی قند) در غشای این سلولها است اما بار مثبت که در ماجرای ما درگیر است ناشی از دو عامل زیر است :

1. کاتیون های آزاد سیتوپلاسم
2. کاتیون های متصل به گلبول های قرمز

نیروی دافعه و جاذبه بین این دو کاتیون و آنیون باعث ایجاد پتانسیلی به نام پتانسیل زتا می شود . این پتانسیل گلبول های های قرمز را در یک فاصله معین در کنار هم نگه می دارد و از آنجا که بار منفی در این ماجرا بر بار مثبت مقداری برتری دارد باعث می شود تا گلبولها در یک فاصله معین و دقیق در اطراف هم قرار بگیرند . پس تا این قسمت جمع بندی می کنیم که نیرویی گلبول ها را در یک فاصله معین نگه داری می کند و نمی گذارد که بیش از بیش به هم نزدیک شوند و یا حتی از هم دور شوند (در این حالت نیروی های مثبت بر منفی برتری خواهند یافت) . اگر یک عامل خارجی و یا داخلی باعث تغییر و یا برهم زدن این نیرو شود گلبولها فاصله خود را از دست خواهند داد و با توجه به نوع عامل به هم نزدیک خواهند شد و یا از هم دور خواهند شد ، در این حالت به اصطلاح خواهیم گفت که میزان ESR  فرد افزایش و یا مقدار ESR  فرد کاهش یافته است . بنابراین این ESR  ذاتا از فاصله بین گلبول های قرمز ما به دست می آید به طوری که اگر این فاصله (مانند افراد طبیعی ) حفظ شود مقدار ESR  فرد نرمال خواهد بود .

با توجه به مقدمه طولانی فوق تقریبا فکر کنم با مفهوم ESR  آشنا شدید اما دانستن این که مقدار ESR  خون ما چقدر است چه کمکی خواهدکرد ؟ در جواب می خواهم بگم که تقریبا هیچ آزمایشی بدون ESR  یه چیزی کم داره چون واقعا طیف بسیار وسیعی را در بر می گیرد . در ادامه به طور مفصل توضیح خواهم داد اما یه مثالی می زنم : تحقیقات دانشمندان نشان داده است ، افرادی که میزان ESR  کمتر از ۱۰ دارند (صرف نظر از سن و ...) میزان بقای خیلی زیادی دارند در حالی که افرادی که مقدار ESR  آنها بیشتر از ۶۰ است مقدار بقای خیلی کمی دارند .

در ادامه یکم مطلبو تخصصی تر ادامه می دهیم اما قبلش چند تا اصطلاح را تعریف می کنم :

رولکس : قرار گرفتن گلبول های قرمز مانند سکه های پشت سر هم روی یکدیگر را گویند .

EDTA و سیترات : دو ماده ای که از آنها برای جلوگیری از انعقاد خون و نگه داری خون استفاده می کنیم .

• ESR  و آزمایشگاه

بنابه هر علتی که دکتر درخواست ESR   داده است آزمایشگاه باید در سریعترین زمان مقدار ان را مشخص و در برگه گزارش کند . چون همانطور که گفتیم این تست از حساسیت بالا برخوردار است و با هر گونه تغییری در بدن ارتباط مستقیم و سریع دارد . اما برای ESR  خون ساهرگی تهیه می شود و ناشتا وغیر ناشتایی بر میزان ESR اثری ندارد چون میزان گلوکز ، فسفر ، کلسیم و ... بر مقدار ESR خون تاثیری ندارد . خون تهیه شده با توجه به نوع روشی که ما برای اندازه گیری ESR  انتخاب کرده ایم باید با ضد انعقاد مناسب مخلوط شود و در عرض ۲ ساعت مورد تست قرار گیرد . اگر می خواهیم که بعدا تست را انجام دهیم باید توجه کنیم :

• یا تست را بعد از خون گیری و تا ۲ ساعت بعد از انجام دهیم
• و یا خون را در ضد انعقاد EDTA مخلوط شده (با نسبت مناسب و با رقیق شدن) به مدت ۲۴ ساعت و در دمای ۴ سانتی گراد میتوان استفاده کرد .

• روش های اندازه گیری ESR 

روش های مختلفی برای اندازه گیری ESR  است و هر کدام از روش ها مزیت خاضی دارند اما همه انها بر اصل نیرو های بین گلبول های قرمز و رسوب انها استوار است و باید هم همین طور باشد .

مهمترین روش ، وسترگرین است که توسط پیپت مخصوص ان انجام می شود . از سایر روش ها می توان به :

• روش وینتروب
• روش اصلاح یافته وسترگرین
• متد میکرو-ESR 
• روش "زتافیوژ"

چون رایجترین روش وسترگرین است ، این روش را مقداری توضیح می دهم .

در این روش از پیپت سدیمانداسیون مخصوص ESR استفاده می کنیم . این پیپیت ۳۰ سانتی متر طول دارد و ۲.۵ میلیمتر قطر داخلی دارد . با توجه به این اعداد ۱ میلیمتر خون  حجم می گیرد . این پیپیت از ۰ تا ۲۰۰ میلی لیتر درجه بندی شده است .

روش تست : نمونه وریدی تهیه شده باید به نسبت ۱ به ۴ با ضد انعقاد سیترات سدیم مخلوط شده باشد و مدت زیادی از خون گیری نگذشته باشد . بعد از تهیه نمونه ۱ میلی لیتر از خون را داخل پیپیت مربوط به تست می ریزیم و اینکاری را طوری انجام می دهیم که هیچ گونه حبابی در در داخل پیپیت ایجاد نشود بعد در ادامه پیپیت را با گیره مخصوص ان به صورت کاملا عمود و ۹۰ درجه نسبت به سطح قرا می دهیم و از همان لحظه به مدت ۶۰ دقیقه وقت می گیریم وبعد از ۶۰ دقیقه میزان رسوب گلبول ها را گزارش می کنیم . باید دقت کنیم که :

• پیپیت کاملا عمود باشد .
• خون وریدی و بیش از ۲ ساعت از زمان خون گیری نگذشته باشد .
• خون با ضد انعقاد سیترات و به نسبت ۱ به ۴ رقیق شده باشد .
• آفتاب مستقیم بر نمونه در حین تست نتابد .
• دمای محل آزمایش ۲۰ تا ۲۵ درجه باشد . اگر هوا سرد باشد به علت افزایش غلظت خون میزان ESR کاهش نشان خواهد داد .
• فرد مورد نظر قبلا از هپارین استفاده نکرده باشد چون هپارین باعث کاهش پتانسیل زتا و در نتیجه افزایش ESR خواهدشد . (عدم استفاده از هپارین به عنوان ضد انعقاد هم به همین علت است . )
• خون مورد آزمایش بدون لخته و همولیز باشد .

بعد از ۶۰ دقیقه (دقت شود ) میزان رسوب سلول ها خوانده شود :

مقادیر مرجع (۹۵٪) با توجه به سن متفاوت است به طوری که میزان ESR در اطفال و مردان کمتر ولی در زنان و افراد مسن زیاد است . بالا بودن میزان هماتوکریت در نوزادان و اطفال (افزایش گلبول های قرمز باعث کاهش ESR است ) علت پایین بودن ESR  است . در مردان هم به علت تاثیر آندروژنها مانند تستسترون میزان ESR کمتر است . افزایش سن به علت تغییر در مرفولوژی گلبول های قرمز باعث افزایش ESR میشود .

• در این پست در مورد مقدمه ESR و معرفی ان و مقداری توضیحات و مطالب دیگر پرداختیم اما با توجه به اینکه مطالب مربوط به افزایش و کاهش میزان ESR وبرسی انها یکم بیشتره با اجازه شما در یک پست دیگر مطالب را ادامه خواهم داد .

تکمیل شده پنجشنبه 17 آذر1390 ساعت: 20:8 توسط:میلاد (دانشجوی پزشکی گیلان)

افزایش : عفونتها و التهاب ها ( این 2 تا باعث افزایش فیبرینوژن می شن که بار مثبت دارن پس باعث افزایش رسوب گلبول قرمز می شن ) / آنمی / نئو پلاسم بدخیم / نارسایی مزمن کلیه / بیماری دستگاه گوارش .

کاهش : پلی سیتمی / آنمی سیکل سل / اسفروسیتوز / داروها مثل دوز کورتیکواستروییدها / هیپوگاماگلوبولینمی ...

• امروز در یک کتاب به مطلبی برخوردم که تاریخچه کلی انتقال خون را در بر داشت ، از انجا که برای خودم جذابیت داشت شروع به ترجمه کردم و در چند پست قرار خواهم داد .

اگر تاریخچه بشریت را مرور کنیم به این نکته پی می بریم که خون نقش بسزایی در حیات بشری دارد که به طوری نویسنده کتاب از ان به عنوان "نیروی حیات" نام برده است . انسان های غار نشین در نقاشی های خود خون را هم در زمانی که زخمی می شدند در نقاشی های خود می گنجاندند . در کتاب انجیل گفته شده است که : "حیات جسمانی در خون است" و یا چینی ها (۷۷۰-۲۲۱ قبل از میلاد) اعتقاد داشتند که روح در خون است . خون نقش بسیار مهمی در مراسم قبیله ای و کهن مردم جهان داشت . رومی ها و مصری ها با خون استحمام می کردند و اعتقاد داشتند که خون مشکلات  فیزیکی و روحانی آن ها را بر طرف می سازد . رومی ها حتی خون را به گلادیوتورهای زخمی تجویز می کردند و به انها می نوشاندند چون اعتقاد بر ان بود که نوشیدن خون به عناون یک نیروی حیاتی انها را سرزنده خواهد کرد . همچنین برخی از هندوهای شمال امریکا برای مجازات خود از خودشان خون می گرفتند چون فکر می کردند که خون نیرومندترین قدرت است .

در قرون وسطا نوشیدن خون برای جوان سازی و درمان بیماری ها استفاده می شود . شاید این داستان را شنیده باشید چون استادمون به ما هم گفته بود  که در سال ۱۴۹۲ برای درمان بیماری پاپ ایننوسنت هشتم خون سه پسر جوان را ترزیق کردند که بدبختانه هم پاپ و هم ان سه پسر جواب مردند . بعد از این اتفاقات تلخ این ایده که ترزیق خون می تواند برای درمان بیماری ها مفید باشد تا اغاز قرن ۱۷ در سکوت ماند . از زمان بقراط (۴۵۰ سال قبل از میلاد) ، اعتقاد بر این بود که بیماری در انسان به علت عدم توازن در ۴ ماده خون ، بلغم ، صفرای زرد و صفرای سیاه است که خون از همه انها مهمتر است . داروی معروف برای درمان بیماری ها حتی تا آغاز قرن ۱۸ تجویز خون بود .

بدون درک درست از گردش خون ، ترزیق خون به داخل ورید اصلا قابل تصور نبود . اما این عقیده  در سال ۱۶۲۸ توسط ویلیام هاروی (William Harvey’s ) تغییر کرد و نظریه مناسبی در مورد گردش خون داد . در شکل زیر تعدادی از وسایل اولیه انتقال خونرا مشاهده می کنید که برای اولین بار در سال ۲۰۰۲ توسط انتشارات HarperCollins نیویورک منشتر شد .

 در سال 1656 ، کریستوفر رن( Christopher Wren ) نشان داد که ترزیق داخل وریدی به حیوانات اثرات سیستمیک وخیمی دارد . در سال ۱۶۶۶ ، ریچارد لاور (Richard Lower) توانست با موفقیت خون را از یک سگ به سگ دیگر انتقال دهد که این کار Samuel Pepys را به فکر انتقال خون بین انسان انداخت و فکر کرد که واژه "خون بد " با قرض گرفتن خون از یک فرد که دارای خون تمیزی است از بین خواهد رفت .

ادامه دارد . . .

گلبول های قرمز (اریتروسیت ها ) جز کوچکترین سلولهای بدن هستند که ۲۵ درصد کل سلولهای بدن را تشکیل می دهند . دوستان آزمایشگاهی اگاهند که شناسایی مورفولوژی گلبول ها در زیر میکروسکوپ برای برسی ناهنجاری های گوناگون استفاده می شود . هر گونه تغییر در اندازه و شکل و کلا ساختمان ظاهری این سلولها نشانه بسیار خوبی برای تشخیص بعضی از بیماری ها است .

در این پست مرفولوژی گلبولهای قرمز را برسی می کنیم . مطالب و عکس ها را از خون شناسی ویلیامز گرفته ام . برای دیدن توضیحات و عکس ها به ادامه مطلب بروید .

تشخیص انمی (کم خونی ) های شایع

اگر مقدار غلظت هموگلوبین شما (Hb)  و یا هماتوکریت (HCT) شما کمتر از رنج پایین 95 % فاصله مرجع (طبق جدول زیر) باشد شما مبتلا به یک سندروم بسیار معروف آنمی یا کم خونی هستید . اما از کجا بدانیم که چرا  کم خونی داریم و چگونه کم خونی ما قایل تشخیص است ؟؟؟

بعد از تست خون اندیکسهای خونی شما به دست می آید و با مقایسه آنها با مقادیر نرمال کم خونی و یا عدم کم خونی شما گزارش می شود . طبق استانداردهای FDA هماتوکریت  و هموگلوبین افراد تقریبا باید طبق الگوی زیر باشد :

سن	هموگلوبین (g/dL)	هماتوکریت (%)
تولد تا ۲ هفته گی	۱۴/۵ - ۲۴/۵	۴۴ - ۶۴
۲ هفتگی تا ۶ هفتگی	۱۲/۵ - ۲۰/۵	۳۹ - ۵۹
۲ ماهه تا ۶ ماه	۱۰/۷ -۱۷/۳	۳۵ - ۴۹
۶ ماهه تا ۱ سال	۹/۹ - ۴/۵	۲۹ - ۴۳
۱ ساله تا ۶ سال	۹/۵ - ۱۴/۱	۳۰ - ۴۰
۶ ساله تا ۱۶ سال	۱۰/۳ - ۱۴/۹	۳۲ - ۴۲
۱۶ تا ۱۸ سال	۱۱/۱ - ۱۵/۷	۳۴ - ۴۴
بیشتر از ۱۸ - مرد	۱۴/۰ - ۱۷/۴	۴۲ - ۵۲
بیشتر از ۱۸ زن	۱۲/۰ - ۱۶/۰	۳۶ - ۴۸

اگرهماتوکریت و هموگلوبین شما کمتر از حد پایین این رنج در محدوده خود هستید به احتمال قوی شما کم خونی دارید . اما برای دانستن اینکه به کدام نوع از کم خونی ها مبتلا هستید به جدول زیر مراجعه کنید .

• اگر قادر به دیدن واضح جدول نیستید اینجا کلیک کنید و یا بر روی عکس برای بزرگ نمایی کلیک کنید .

سلام بر دوستان و با نام خدا

فکر کنم کسی نیست که تا به حال به آزمایش خون نرفته باشد چون همانطور که در پستهای قبلی به اهمیت و ضروریت این تست پرداختیم ، تست خون یکی از مهمترین آزمایشات در آزمایشگاه های طبی است و ارزش تشخیصی بسیار بالایی دارد .

اما برای اینکه به اختصارات و اطلاعات لازم از برگه آزمایش دست یابیم نیازمند یکسری تخصص و اطلاعات داریم تا از وضعیت بدنی خون آگاه شویم . ما در این پست به شما کمک می کنیم تا اختصارات آزمایشی را به طور خلاصه فراگیرید و خودتان بدون کمک کسی جواب تست های خونی خود را تفسیر کنید . امیدوارم که مفید واقع شود .

• برای آگاهی از رنج نرمال هر یک از اندیکس ها به اینجا بروید .
• اندیکسهای زیر ، در همه آزمایشات خون (هماتولوژی) وجود دارند و اگر نیاز به توضیح و یا معرفی اندیکس دیگری است کامنت کنین تا اضافه شود .
• برای مشاهده سلول های نرمال در زیر میکروسکوپ به اینجا بروید .

 مقدمه

در گذشته اندیکسهای خونی توسط تکنسین انجام میشد ولی رفته رفته به علت نیاز به آزمایش خون ، افزایش جمعیت ، اساسی شدن آزمایش خون برای بسیاری از بیماری ها ، افزایش هزینه و وقت زمانی که توسط تکنسین تست انجام میشد و ........ روش دستی ، جای خود را به دستگاه های پیشرفته و مجهز داد . امروزه در بسیاری از آزمایشگاه ها و بیمارستان های کشور این دستگاه ها نصب و مورد استفاده قرار می گیرد .با همه گستردگی این دستگاه ها باز هم انسان از این پروسه خارج نشده است و کالیبراسیون دستگا ه ها توسط تکنسین انجام می شود .

هماتوکریت  - Hematocrit

شاید مهمترین و معروفترین اندیکس خونی باشد که در بین عموم هم رایج است . هماتوکریت درصد گلبولهای قرمز به حجم کلی خون است . واحد هماتوکریت لیتر در لیتر است ولی معمولا به صورت درصد بیان می شود . مقادیر مرجع معمولی برای مردان 41 الی 51 و برای زنان 36 الی 45 است . معمولا کمتر از این مقدار را آنمی و بیشتر از آن را پلی سایتمی می نامند . مقادیر هماتوکریت به سن و جنس و شرایط جغرافیایی بستگی شدیدی دارد به طوری که در ارتفاع زیاد هماتوکریت زیاد (به علت اکسیژن کم) است و یا در افراد سیگاری مقدار هماتوکریت زیاد است . در اطفال زیر ده سال 35 درصد و در نوزادان ممکن است تا 60 درصد هم باشد  . پس هماتوکریت نشان دهنده مقادیر کل گلبولهای قرمز خون شما نسبت به کل خون است (کل خون انسان 6 لیتر است ) .

اندیکس های گلبول های قرمز

گلبولهای قرمز دارای ساختار مشخص مقعر و بیضی شکل خاصی دارند هر گونه تغییر در اندازه ، رنگ و شکل ظاهری این سلولها نشان دهنده نوعی نا هنجاری در بدن است . اما برای شناسایی این نا هنجاری ها باید اندیکس های خونی را مورد تجزیه و تحلیل قرار داد . اندیکسهای خونی شامل یکسری اطلاعات از شکل ، اندازه ، رنگ و .. گلبولهای قرمز هستند که توسط دستگاه و فرمولهای ویژه اندازه گیری می شوند . هر گونه تغییر از مقادیر نرمال نشان دهنده تغییر در ساختمان  و یا منشا گلبولهای قرمز است . این اندیکس ها توسط هماتوکریت ، غلظت هموگلوبین و تعداد گلبولهای قرمز به دست می آید .

 Mean Cell Volume (MCV) | میانگین حجم سلولی

MCV حجم متوسط گلبولهای قرمز است و از هماتوکریت و شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . واحد آن فمتولیتر است . در تالاسمی مقدار این اندیکس کاهش میابد .

MCH = Mean Cell Hemoglobin | محتوای متوسط وزن هموگلوبین  

MCH محتوای متوسط وزن هموگلوبین گویچه قرمز است و با استفاده از غلظت هموگلوبین تقسیم بر  شمارش گلبولهای قرمز به دست می آید . 45 درصد خون ما از سلولها خونی تشکیل شده است و 55 درصد از پلاسما . از این 45 درصد ، 33 درصد  سلولها خونی شامل گلبولهای قرمز است و 33 درصد هر گلبول قرمز از هموگلوبین تشکیل شده است .

Mean Cell Hemoglobin Concentration (MCHC) | میانگین غلظت هموگلوبین سلولی

MCHC  غلظت متوسط هموگلوبین  در حجم معینی از گلبولهای قرمز است . و با تقسیم هموگلوبین بر هماتوکریت به دست می آید مقدار نرمال ان 33 گرم در دسی لیتر است .

Red Cell Distribution Width (RDW) | پهنای یا عرض گسترش گلبولهای قرمز

این یکی از اندیکس های تازه به دوران رسیده است و چند مدتی است که در تستها درج می شود . تا به حال خودم هم تو این مشکل داشتم . همانوطر که گفتیم گلبولهای قرمز اندازه های تقریبا یکسانی دارند . هر گونه تغییر در اندازه انها را انیزوسیتوز می گویند و این اندیکس نشان دهنده مقدار انیزوسیتوزی گلبولهای قرمز است . مثلا در کمبود اهن نزدیک 18 است . امیدوارم که مفهمو را رسانده  باشم .با توجه به اطلاعاتی که دوست عزیر آقای فریبرز در اختیار ما قرار دادند مقادیر RDV از روابط زیر به دست می آید :

RDW=SD/MCV * 100

SD= اندازه بزرگترين RBC - اندازه كوچكترين RBC (بر حسب FL)

اندیکس های مربوط به شمارش سلولهای خونی

مواردی که در بخش قبلی مطرح شد مربوط به گلبولهای قرمز خون بود . ولی در یک جواب آزمایش شمارش سایر سلولها هم انجام و گزارش می شود که کمک فراوانی در شناسایی و تشخیص بیماری می کند . برای نمونه در انمی تعداد گلبولهای قرمز کاهش می یابد و یا در عفونت مقادیر نوتروفیل ها افزایش می یابد . در عفونت و یا لوسمی مقادیر لوکوسیتها (گلبولهای سفید ) افزایش میابد . و یا در ترومبوسایتوپنی مقادیر پلاکت کاهش میابد .

• گلبولهای قرمز

این سلول ها کوچک (8 میکرومتر ) جز کوچکترین سلولهای بدن هستند و 25% کل سلولهای بدن را شامل می شوند . افزایش و کاهش انها نشان دهنده پلی سایتمی و یا انمی است

• گلبولهای سفید

گلبولهای سفید نقش دفاعی در بدن را بر عهده دارند . در برگه آزمایش تعداد نوتروفیلها ، بازوفیلها و ائوزینو فیلها و مونوسیت ها ذکر می شود . 60 – 70 درصد گلبولهای سفید از نوتروفیل ها تشکیل شده است . افزایش انها می تواند نشان دهنده لوسمی یا سرطان خون باشد .

• پلاکت ها

مقادیر پلاکتی هم جزئی دیگر از برگه آزمایش است . پلاکتها وظیفه انعقاد خون را بر عهده دارند .

ESR

مقدار رسوب گلبولهای قرمز است و یک آزمایش عمومی برای بسیاری از ناهنجاری ها است . عوامل مختلفی بر ESR تاثیر دارند . مثلا فیبرینوژن پلاسما و گلوبولین ها و کلسترول درجه رسوب را زیاد و آلبومین پلاسما و لیسیتین درجه رسوب را کاهش می دهد . تغییرات مرفولوژی هم بر ان اثر میگذارد .

• پنومونی باکتریایی و میلوم مولیتیل بیشترین رسوب را دارد .
• در این پست به طور کامل در مورد ESR بحث کردیم . به اینجا بروید .